اين در حالي است كه هنوز خرداد به نيمه نرسيده بود، سازمان ميراثفرهنگي، صنايعدستي و گردشگري استان تهران از لغو مجوز 4 آژانس مسافرتي و تعليق مجوز 6 آژانس ديگر خبر داد.
گرچه اين خبر براي مردم ميتواند قرينهاي باشد تا حرفهاي جمشيد حمزهزاده، مديركل گردشگري داخلي معاونت گردشگري سازمان ميراثفرهنگي، صنايعدستي و گردشگري را قابل باور كند كه گفته بود نميخواهيم از هيچ تخلفي اغماض كنيم اما نگرانيهايي را دامن ميزند. اين نگرانيها بيشتر متوجه هشداري است كه معاون دادستان تهران درباره آژانسها داده است. دراينميان آمار شكايات نشان از آن دارد كه بيشترين تخلفات در تهران و آژانسهاي پايتخت شكل گرفته است.
معاون دادستان و سرپرست دادسرای ویژه فرودگاههای تهران، از کسانی که گرفتار فریب آژانسهای متخلف و کلاهبردار شدهاند خواست جهت رسیدگی قضائی طرح شکایت کنند.
ترحم اسدیان در گفتوگو با خبرگزاري مهر، به پروندههای تشکیل شده در دادسرای ویژه فرودگاههای تهران، اشاره کرد و افزود: به تازگی موارد مشابهی در ارتباط با کلاهبرداری برخی آژانسهای مسافرتی مطرح شده که در دست بررسی است.
وی گفت: درصورتی که تخلف آژانسهای مسافرتی جنبه کلاهبرداری و کیفری داشته باشد در دادسرای ویژه فرودگاههای کشور قابل رسیدگی است.
معاون دادستان و سرپرست دادسرای ویژه فرودگاههای تهران، از مردم خواست به قانونی بودن فعالیت این گونه مراکز توجه ویژه داشته باشند تا گرفتار فریب آژانسهای متخلف نشوند.
در همين حال اين خبرگزاري خبر داد سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تهران نسبت به لغو مجوز 4 دفتر خدمات مسافرتی و همچنین تعلیق فعالیت 6 دفتر دیگر در این استان اقدام كرده است.
به گزارش خبرگزاری مهر، در راستای برخورد قاطع با دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری متخلف، این سازمان در اردیبهشت 87، مجوز فعالیت 4 دفتر خدمات مسافرتی به نامهای خجسته گشت، آوای سارنگ، گلدشت و گشت نادری را در استان تهران لغو کرد.
همچنین با توجه به تخلفات آئین نامهای از جمله تعطیلی، عدمرعایت قوانین و مقررات و شکایات واصله، فعالیت دفاتر خدمات مسافرتی آناهیتا پرواز، طرهان پرواز بین الملل، سفرنامه، آراد، آریان رشاگشت و سایبان خورشید، از یک تا سه ماه به حالت تعلیق در آمد.
اين اتفاقات در حالي روي داده است كه به درستي مشخص نيست مردم در مواجهه با آژانسها ممكن است قرباني چه تخلف يا جرمي شوند و از سوي ديگر شفافنبودن ميزان و نحوه ارائه خدمات آژانسهاي مسافرتي پيگيري حقوق مسافران را سخت كرده است.
نمونههاي شكايت چه بوده است؟
اگر به شكايات مطرح شده تا كنون توجه كنيم ميتوانيم دورنمايي از خطراتي كه مسافران را تهديد ميكند ترسيم كنيم. ضمن اين كار بايد توجه داشته باشيم و ببينيم كه براي يك مسافرت داخلي اقدام ميكنيم يا مسافرتي خارجي.
چندي قبل سيفالله جوان، معاون گردشگري سازمان ميراثفرهنگي، صنايعدستي و گردشگري استان تهران با اعلام اينكه طرح تشديد با تخلفات آژانسهاي مسافرتي از اول خرداد اجرا ميشود گفت: «مشكلاتي مانند ناهماهنگي در رزرو هتل و گرفتن جا و امكان بروز ناهماهنگي و اشتباه در اجراي تورها ممكن است منجر به تخلفاتي از سوي برگزاركنندگان تورها شود؛وي به همين دليل از مسافران تقاضا كرد كه در وهله اول از مجاز بودن دفتر مسافرتي مطمئن شوند و سپس با دفتر مربوطه قرارداد منعقد كنند.»
به گفته جوان بهدنبال افزايش شكايات از دفاتر مسافرتي، كميسيون فني سازمان تصميماتي را براي تشديد نظارت بر دفاتر اتخاذ كرد كه تعليق 1 تا 3 ماه درصورت شكايت و رعايت نكردن مفاد بخشنامهاي كه به اين منظور ابلاغ شده، از اين تصميمات است.الزام به انعقاد قرارداد، تشكيل جلسه معارفه و ارائه برنامه سفر به مسافران، استفاده از راهنمايان مورد تاييد سازمان در تورها، استفاده از اتوبوسهاي توريستي با عمر كمتر از 6 سال براي تورهاي زميني از جمله مفاد اين بخشنامه ابلاغي به دفاتر خدمات مسافرتي است.
براساس اين اطلاعات ميتوان گفت درخصوص مسافرتهاي خارجي بيشترين مشكلات ناشي از نحوه سفر تا مقصد، نحوه رزرو اتاق و هتلهاي طرف قرارداد و سرويسهاي خوراكي ارائه شده است.
اين وضع از آنجا ناشي ميشود كه عمدتا مسافران نميدانند در كشوري مثل تركيه هتلها چگونه كيفيتي در اختيار مشتري خود قرار ميدهند.
رقيه حاتميپور، عضو هيأتمديره انجمن صنفي دفاتر خدمات مسافرتي استان تهران دراينباره تاكيد دارد « اتوبوس تورهايي كه بهصورت زميني به تركيه ميروند گاه از كيفيت لازم برخوردار نيست و هتلهاي ميزبان هم كه معمولا هتلهاي 3 ستاره است خدمات بيكيفيتي ارائه ميكنند.»
بنابراين نمونهاي از شكايات از اين موضوع ناشي ميشود كه خريدار يك تور نميداند در مقصد و در اين مسافرت چه چيزي انتظارش را ميكشد.
محمد طاهري، يكي از اعضاي گروه رسيدگي به شكايات مردم از آژانسها و مدير آژانس مسافرتي سماتور در اين مورد تاكيد كرده است:« بيشترين شكايت مردم از آژانسهاي مسافرتي در سالهاي اخير از تورهاي زميني تركيه و مشكلات ويزاي دوبي بوده است. تورهاي زميني با اتوبوس به كشورهاي تركيه و آسياي جنوب شرقي بيشترين شكايت را در سالهاي اخير بهخود اختصاص دادهاند. تورهاي دوبي نيز بهدليل مشكلات مربوط به ويزا و مسائل ديپلماتيك باعث زيان مشتري و شكايت شده است.»
اما بايد ديد مسافرتهاي داخلي چه شكاياتي را درپي داشته است و در مسافرتهاي داخلي چه مسائلي بايد مد نظر باشد تا تخلفي صورت نگيرد يا مسافري شكايت نكند.
جمشيد حمزهزاده كه بهطور مستقيم رسيدگي به شكايات مردم در نوروز امسال را برعهده داشت دراينباره با اشاره به تعداد شكايات گفته است: «در مجموع ما در تعطيلات نوروزي با 40 مورد شكايت روبهرو بودهايم كه برخي را بلافاصله پاسخ داديم و برخي نيازمند صرف زمان بود. بيشترين شكايت متوجه دفاتر خدمات مسافرتي جهانگردي و مسافرتي بود كه با 21 مورد بيشتر درخصوص عدمارائه تعهدات آژانسها در فروش بليت، رزرو هتل و... بود. در بررسي شكايت بايد اضافه كنم در درجه نخست شاكيان از دفاتر خدمات مسافرتي سپس از رستورانها و مهمانپذيرها و بعد از مجتمعهاي بينراهي شكايت داشتند كه در تهران بيشتر شكايتها متوجه آژانسهاي مسافرتي بود.»
ناآگاهي از حقوق
آنچه تا كنون سبب بروز بسياري از مشكلات در زمينه مسافرت وناخرسندي از تورها و آژانسهاي مسافرتي شده ناآگاهي مسافران از حقوق خود بوده است. مسافران بايد به وضوح بدانند كه بهطور كاملا مشخصي يك عمل حقوقي و به عبارت بهتر يك معامله انجام ميدهند. معاملهاي كه در آن پول پرداخت ميشود و در ازاي پول خدماتي ارائه ميشود.
براساس قوانين بينالمللي، بليت برگه قرارداد بين مشتري و شركت مسافرتي است. اگر به درستي به مندرجات بليتها توجه كنيم خواهيم ديد كه بسياري از موارد و حقوق مسافر در آن قيد شده است. عمل نكردن به اين موارد قابل پيگيري است.
خريد خدمات مسافرتي نيز از اين جملهاند. به عبارت ديگر فردي كه براي مسافرت تور را برميگزيند بايد بداند كه صرف ارائه برنامه نبايد پول بپردازد و اول از همه بايد قراردادي بين او بهعنوان متقاضي تور و ارائهكننده تور امضا شود تا بر اين اساس 2 طرف تعهدات خود را عملي كنند. از سوي ديگر مشتري بايد بهطور كامل محتويات قرارداد ارائه يك تور را بخواند زيرا بسياري از آژانسها از قراردادهاي تيپ استفاده ميكنند كه از پيش مواد آن تحرير شده و ديگر نميتوان مندرجات آن را تغيير داد. بنابراين اگر مشتري بدون توجه به اين مفاد آن را امضا كند ممكن است در بندي از مواد امضا شده اساسا حق پيگيري خود را سلب كرده باشد.
با اين وصف بهنظر ميرسد با توجه به هشدارهاي قضائي و همينطور صنفي در اين خصوص مسافر در درجه اول بايد از مجوزدار بودن آژانس ارائهكننده تور مطمئن شود. سپس براي خريد تور حتما قرارداد تنظيم كند و بدون مطالعه مواد مندرج در آن چيزي را امضا نكند.بسيار مهم است كه مشتري نسبت به مقصد، مكان اقامت و وسيله سفر حتما پيگيري و مطالعه لازم را به عمل آورد تا درصورت بروز هر موضوع پيشبينينشدهاي بتواند حقوق خود را پيگيري كند.
لغو و تعليق ادامه دارد
از اسفندماه گذشته تا كنون اقدامات شديدي در برخورد با تخلفات آژانسهاي مسافرتي صورت گرفته است. از اين دست بايد به لغو مجوز 60 آژانس در سه ماهه پاياني سال 1386، برخورد با 18 آژانس متخلف از سوي سازمان هواپيمايي كشوري و لغو 4 امتياز در خردادماه و همينطور تعليق 6 مجوز ديگر اشاره كرد. اين ميتواند نشانه خوبي باشد براي آنكه مردم درصورت تخلف حتما موضوع را پيگيري و حق خود را بازستانند.
براساس گزارشهاي رسيده از بازرسان سازمان ميراثفرهنگي، صنايعدستي و گردشگري در سه ماهه پاياني سال 1386 تعداد 60 آژانس مسافرتي در كشور لغو پروانه شد يا به حالت تعليق درآمد كه از اين تعداد؛ بيشترين آژانسها در شهر تهران قرار داشتند.
اكبر فرهيخته، مديركل امور مراكز گردشگري، خدمات و استانداردسازي سازمان ميراث فرهنگي، صنايعدستي و گردشگري دراينباره به ميراث خبر درباره آيين نامه لغو دفاتر خدمات مسافرتي غيرفعال گفت:« در قراردادي كه ميان مسافران و دفاتر بسته ميشود همه خدماتي كه در طول سفر به مسافر داده خواهد شد؛ اعم از نوع غذا، ستاره و كيفيت هتل، ترانسفر، قيمت و... قيد ميشود كه درصورت عدمانجام هركدام از آن موارد؛ آژانس تخلف كرده و مسافراعتراض كتبي ياشفاهي خود را به سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري آن استان يا دفتر موردنظر اعلام ميكند.»